Saturday, June 27, 2015

अमेरिकी हार्प प्रोजेक्ट र महाँभूकम्प

जापानमा सन् २०११ मा महाँभुकम्प गयो । र्इन्डोनेसियामा केहि समय अगाडि त्यस्तै विपद पर्यो । सन् २००९ को हैटी भुइँचालोलार्इ अहिले सम्म संसारले भुल्न सकेको छैन । यी सबै घटना पूर्णरूपेण प्राकृतिक प्रकोप थिए । न बाढी पहिरोमा जस्तो बन विनास् वा अधिक चरीचरन् वा जमिनको अत्याधिक दोहन, इत्यादिको बहाना बनार्इ मान्छेको विनासकारी चरित्रको अ।लोचना गर्नु न त अाणविक अष्त्र जस्ता घातक प्रविधिको लागि शक्तिशाली विश्वलार्इ धारे हात लगाउँनु । केही गर्न नसकिने कसिमका ।
Photo courtesy: www.interdimensioncomm.com 



तर यी विपदहरूका सन्दर्भमा पनि अपजस् खपिरहेको एउटा संस्था वा अभियान थियो । त्यो बहुअालोचित अभियान अरू कसैको नभएर दुनियाँभर संकास्पद तथा विवादास्पद रणनीतिक कृयाकलापका कारण वाह्य तथा अान्तरिक अालोचनाहरूको सिकार भइरहने अमेरिकी सैन्य संरचना भित्रको एउटा अंग थियो । र त्यो थियो, अमेरिकी जलसेना र उसको हाइ फ्रिक्वेन्सी एक्टिभ अउरोरल रिसर्च प्रोग्राम (High Frequency Active Auroral Research Program)  वा हार्प (HAARP) । वायुमण्डलको अायोनोस्फेयर तहमा हुँने प्राकृतिक गतिविधिहरूको अध्ययन अनुसन्धान मार्फत हवाइ कृयाकलापहरूको नियन्त्रण  र व्यवस्थापनलार्इ सहज बनाउँने, पृथ्वीको सतहमा पाइँने खनिजहरूको अध्ययनलार्इ मद्धत पुर्याउँने, इत्यादि जस्ता लक्ष्य भएको बताइएको यो परियोजनाका अन्य लगानीकतर्ताहरू अलास्का विश्वविध्यालय र अमेरिकी रक्षा अनुसन्धान संग नै सम्बन्धित डिफेन्स् एड्भान्स्ड रिसर्च प्रोजेक्ट थिए । यो संयुक्त अनुसन्धान परियोजनाले अमेरिकाको ध्रुवीय राज्य अलास्काको गाकोना दुन क्षेत्रमा कैयोँ किलोमिटर फैलावटको रहस्यमय उपकरणसंजाल स्थापना गरेको बताइन्छ । अ।योनस्फेरिक रिसर्च इन्स्ट्रुमेन्ट भनिने यो संजालमा रहेका १८० एनटेना तथा कैयैाँ खम्बा लगायतकाका संरचनाहरू त्यो दुर्गम क्षेत्र अासपासका गाउँका बासिन्दाहरूका लागि मात्र नभएर संसारभरिकै मानिसहरूको बीचमा त्रासमय कउतुहलका विषय रहिअ।एका छन् ।
अशंका, त्रास् र अफवाह
अमेरिका यस्तो देश हो जसले संसार भरका सम्पूर्ण वैज्ञानिक गतिविधिहरू, अध्ययन अनुसन्धान इत्यादिका क्षेत्रमा प्रत्यक्ष, अप्रत्यक्ष प्रभाव पारिरहेको हुन्छ । क्यान्सरको दवाइ निर्माण देखि लिएर सामान्य मानवीय स्वाभाव, अाचरणा वा सामाजिक चरित्र संबन्धि अनुसन्धान सम्ममा पनि बाँकी दुनियाँले अमेरिकी पहललार्इ उच्च मान्यता दिँदै अ।एको छ । राजनैतिक, कुटननीतिक वा रणनैतिक हिसावले जति इख राखे पनि एसियाली तथा युरोपेली मुलुकको बैज्ञानिक समुदाय विज्ञान प्रविधि क्षेत्रमा रहँदै अाएको अमरिकी योगदान प्रति नतमस्तक छ । अमेरिकाको कुनै ख्यातीप्राप्त अनुसन्धान प्रकाशनमा अ।फूलार्इ प्रस्तुत गर्न सके दुनियाँभरका वैज्ञानिकले अ।फूलार्इ प्रशंसायोग्य ठान्छन् अहिले पनि (अाजकल झूठा अनुसन्धान उपलब्धीहरूका दावी गर्ने  कूटबैज्ञानिक (Pseudoscientific) समुदायको सबैभन्दा बढी बिगबिगी भएको मुलुक पनि अमेरिका नै मानिन्छ, त्यो बेग्लै कुरो हो)
सर्सर्ती हेर्दा विशुद्ध बैज्ञानिक प्रयोजनको देखिने हार्प परियोजनामा पनि त्यस्तो ससंकित हुनुपर्ने वा डराउँनु पर्ने कुनै कुरा देखिँदैन । तर पनि यसमा विध्यमान अमेरिकी सैन्य लगानी र संलग्नता तथा केही द्वेधअर्थात्मक, घोषित प्रयोजनहरूले विश्वलार्इ निकै ससंकित र भयभीत पार्न मद्धत पुर्याए । त्यस्ता तत्वहरू मध्यमा मुख्यतः हार्प परियोजनाको हवाइ निगरानी संयन्त्र सम्बन्धि बुँदाहरू पर्ने गर्छन् । हवाइ निगरानी भन्ने बित्तिकै उच्च सैन्य सजगताको स्थितिमा रहने गरेको विश्वको शक्तिसम्पन्न कित्तामा स्वाभाविक रूपमा हलचल हुने नै भयो । यिनका अलावा यसलार्इ भुकम्प, बाढी पहिरो, ज्वालामुखी, मानसिक व्याधि, ज्वालामुखी इत्यादिको कारक तत्वका रूपमा पनि व्याख्या गर्ने गरेको पाइन्छ । यति मात्र नभएर गत वर्ष गायब भएको मलेसियन एयरलाइन्स्को विमान प्रकरणमा पनि एक थरीले यसैलार्इ दोषी देखाए ।  
हार्प सम्बन्धि कतिपय कुरा तथ्यसंगत भए पनि कतिपय चाहिँ फगत अपफवाहहरू रहेका छन् । यस्ता अफवाहहरूले मुख्यतया दुनियाँमा विध्यमान दुर्इ वटा कित्तामा ज्यादा स्थान जमाएको देखिन्छ । ती मध्य एउटा, स्वाभाविक रूपमा, विज्ञान सम्बन्धि अचेतना वा अल्प चेतनाले ग्रस्त समुदाय पर्छ । यो अचेतन वर्ग भनेको यस्तो समूह हो, जो वैज्ञानिक तथ्य र तर्कहरूको खोजीमा सदैव रहन्छ, तर व्याख्या र वयानहरूको वैज्ञानिकता र तथ्यपरकताको परख गर्न सक्दैन । त्यसकारण अक्सर भ्रामक व्याख्याहरूको सिकार पनि भइरहेको हुन्छ । कागको अ।यु हजार वर्ष हुन्छ भनेर कुनै पन्डितले भनिदिँदा पनि अलैकिक ज्ञान प्राप्त भए जसरी नतमस्तक हुने हाम्रै समाजको एउटा धर्मिभिरू तप्का जस्तो समुहको वर्ग नै यो वर्ग हो भन्न सकिन्छ ।  
दोश्रो वर्ग चाहिँ वैज्ञानिकहरूको यस्तो समुदाय हो, जो समाजको सचेत र जागरूक कित्ता हुँदाहुँदै पनि कुनै सरकार, वा कुनै स्वार्थ समूहहरूको बन्धक बनाइएको हुन्छ । अक्सर वैज्ञानिक समुदायमा सकारात्मक योगदानका लागि प्रयत्नशील रहेर समाजबाट एक हद सम्मको विश्वास पनि हासिल गरेको हुन्छ । तर ती सबै योगदानहरूको जडमा कुनै कुनै रूपमा लउकिक स्वार्थहरू वा अन्ध राष्टर्वादको तुस लुकेको हुन्छ, जसले सत्यलार्इ सत्य जसरी अोकल्न नदिने मात्र होइन, उनीहरूलार्इ असत्यलार्इ पनि सत्य जसरी प्रचार गर्न प्रोत्साहन गरिरहेको हुन्छ ।
हार्प पिरयेजनाले अाफ्नो लक्षित क्षेत्र बनाएको अायोनस्पफेयर (Ionosphere) पर्थ्वी को सतहबाट लगभग चालीस देखि तीनसय सत्तरी माइल बीचको वायुमण्डलीय क्षेत्रमा पर्दछ । यहाँ पदार्थका परमाणुहरूबाट पैदा हुने चार्जयुक्त अायोनहरूको उपस्थिति रहेको हुन्छ । यस्ता चार्जयुक्त कणहरूका कारण खास गरी ध्रूवीय क्षेत्रमा अउरोरा (Aurora) वा उषारोची (संष्कृत, उषस् = विहानी + रोची = प्रकाश ) भनिने सुन्दर प्रकाशपुन्जहरूको श्रृजना हुन पुग्दछ (यस्ता अयोनस्पफेयरिक गतिविधिका लागि अमेरिकाको अलास्का प्रख्यात मानिन्छ) । यही पकृयासंग समान गतिविधिबाट नै हवाइ उड्डयन, देखि लिएर रेडियो प्रशारण सम्ममा प्रभाव पार्ने साैर्य अाँधी (Solar storm) जस्ता प्राकृतिक घटनाहरू हुने गर्दछन् । यस प्रकार हार्प परियोजनाले दुनियाँभरि नै हवाइ निगरानी कायम गरी अाफ्नो सामरिक स्वार्थ पूरा गर्ला भन्ने अासंकामा विश्वास नगर्नु पर्ने कारण छैन । अति उच्च उर्जा प्रवाह मार्फत प्राकृतिक, वायुमण्डलीय गतिविधिहरूमा परिवर्तन गर्ने भएका कारण यसले मैसम र जलवायुमा पनि प्रतिकुल असर गर्ला । वायुमन्डलबाट अति उच्च उर्जा पृथ्वी धरातल सम्म प्रवाह गर्न सक्षम मानिएको यो प्रविधिले अासपासका क्षेत्रमा केही हद सम्म कम्पन पनि पैदा गर्न सक्ने मान्यता राख्छन् वैज्ञानिकहरू । यो प्रविधिका कैयोँ हानिकारक पक्षाहरू छन्, त्यसमा दुर्इमत नहोला ।
महाभूकम्प र हार्प
नेपालमा हालसालै गएको महाँभूकम्प पछि हार्प सम्बन्धमा अहिले चर्चा के रहेछ त भनेर खोज्दै जाँदा एक थरी मान्छेहरूले फाट्ट फुट्ट रूपमा नेपालको भुइँचालोका लागि पनि यो परियोजना तर्फ अाैँला उठाएको देखियो, सामाजिक संजाल तथा विभिन्न व्लगहरूमा । तर माथि भनिए जस्तै यससंग सम्बन्धित कतिपय तर्कहरू युक्तिसंगत देखिए पनि यस्तो प्रयोगले महाँभूकम्प जस्तो विपद ल्याउँन सक्नेमा वैज्ञानिकहरू सहमत छैनन् । प्रभावित क्षेत्र अासपासमा व्लास्टिङले जस्तै सानातिना कम्पन अाउनु स्वाभाविक भए पनि यस्तो प्रविधिले पैदा गर्ने उच्च उर्जायुक्त अन्तरकृयाहरूका वावजुद पनि कैयैँ रेक्टर स्केलको भूकम्प निम्तिन सक्ने मा वैज्ञानिक समुदाय सहमत छैन ।

तर हाल अाएर यो परियोजनाको वर्तमान अवस्थाका बारेमा नै पनि विरोधाभासपूर्ण तर्कहरू अाउँने गरेका छन् । बढ्दो अन्तर्राष्टि्रय दवावका कारण अमेरिकाले, समय समयमा उद्घोष गर्ने गरे जस्तै, सन् २०१४ देखि नै यो परियोजना बन्द गरिसक्यो भन्नेमा विश्वास गर्ने जमात एकातिर छ भने यस्ता घोषणाहरूलार्इ रणनीतिक बहाना बनाउँदै उसले अाफ्नो अभियान जारी नै राखेको मान्ने समुह पनि कायमै छ । यस हिसाबले यो परियोजनालार्इ धेरैले पाण्डोराको बाकस जस्तै रहस्यपूर्ण मान्ने गरेका छन् । तर जे होस् महाँमकम्प जस्तेf नितानत प्राकृतिक दुर्घटनामा पनि कसैलार्इ दोष दिनु चाहिँ वैज्ञानिक हिसावले युक्तिसंगत देखिन्न ।       

Monday, June 8, 2015

कोलेष्टेरोल र हृदयाघातलाई बुझौँ


कोलेष्टेरोल के हो ? 

 कोलेष्टेरोल, स्टेरोल वर्गमा पर्ने एक प्रकारको जैवरसायन हो । स्टेरोल वर्ग अन्तरगत कैयौँ हर्मोन, मनोत्तेजक (Stimulant) पदार्थहरु तथा बोट विरुवा र जनावरहरुका कोषमा पाइने उच्च महत्वका कार्वनिक पदार्थहरु पर्दछन् । कोेलेष्टेरोल प्राणीहरुको कोषको लागि नभई नहुने पदार्थ हो । यो मुख्यतः कोष झिल्ली भनिने कोषहरुको बाहिरी तहमा रहे पनि निकै कम मात्रामा, कोष भित्र हुने शुक्ष्म अंगकहरुमा पनि यसको उपस्तिति रहने गरेको पाइएको छ । यसको उत्पादन प्राणीहरुको शरीरका कुनै पनि प्रकारका कोषहरुबाट हुन सक्छ । कोषहरुलाई आकार दिने र उपयुक्त स्थिरता प्रदान गर्ने अंगक कोष झिल्ली हो । यो मुख्यतया फोस्फोलिपिड भनिने फोस्फोरस् युक्त तैलीय पदार्थहरुबाट बनेको हुन्छ । फोस्फोलिपिडहरु आफैँमा तरल अवस्थामा रहने भएका कारण यिनीहरुले मात्र कोषहरुलाई उपयुक्त स्तरको स्थिरता दिन सक्दैनन् । कोलेष्टेरोलले यी फोस्फोलिपिडहरुसंग प्रतिकृया गरेर यिनीहरुलाई बलियो बनाई कोषहरुलाई एउटा खास आकार दिन मद्दत गर्दछ । कोलेष्टेरोल नहुनु हो भने देखि कोष झिल्ली खाली, बहने गुण भएको तरल पदार्थहरुको मिश्रण मात्र रहन्थ्यो । यस्तोमा प्राणीहरुको शरीर निर्माण संभव हुने थिएन । यसका अलावा आफ्नो विशेष किसिमको अणु संरचनाका कारण यसले खास पदार्थहरुलाई मात्र कोष भित्र पठाउँने र अरुलाई बाहिरै रोक्ने काम पनि गर्दछ । यसरी नचाहिँने वा हानीकारक पदार्थहरुलाई प्राणी कोष भित्र प्रवेश गर्नबाट रोक्नमा कोलेष्टेरोलको भूमिका हुन्छ । यति मात्र होइन, यो नै भिटामिन डी, केही हार्मोनहरु तथा पित्तरस् निर्माणको कच्चा पदार्थ हो । उच्च रक्तचाप तथा हृदयाघातसंग जोडिएर एउटा आतंकयुक्त छवि बनाएको यो जैविक रसायन आखिरमा शरीर निर्माणका लागि नभइ नहुने एक तत्व पनि हो ।

                               प्राणी कोषको चित्र । तस्वीरः र्इ . एम. अार्मस्टर्ङ (E. M. Armstrong)

 उत्पादन, परिवहन र क्षय 

 कोलेष्टेरोलको उत्पादन प्राणीहरुको शरीरमा कुनै पनि किसिमका कोषहरुमा हुन सक्छ । तैपनि कलेजोका कोषहरुले यसका लागि महत्वपूर्ण श्रोत र रिसाइकल सेन्टर को काम गर्ने गर्दछन् । यसकारण यो प्राणीहरुको शरीरका लागि एक सुलभ रसायन हो । ६८ किलोग्राम तौल भएको एउटा औसत मानिसको शरीरमा दैनिक १ ग्राम कोलेष्टेरोल उत्पादन हुन्छ भने ३५ ग्रामको परिमाणमा यो सन्तुलित रहन्छ । शरीरमा उत्पादन हुनुका अलावा कोलेष्टेरोल युक्त खाने कुराहरु, मासु, अण्डा, इत्यादि खाँदा पनि उल्लेख्य मात्रामा शरीर भित्र यसको प्रवेश हुने गर्दछ । सामान्यतया, शरीरको स्वचालित नियन्त्रण प्रणालीद्धार नै कोलेष्टेरोलको उपयुक्त मात्रा कायम भइरहेको हुन्छ । बाहिरबाट कोलेष्टेरोलको आपूर्ति भएको समयमा शरीरले कम कोलेष्टेरोल बनाउँछ । तर अत्याधिक कोलेष्टेरोलाई शरीर भित्र प्रवेश गराउँने किसिमका आधुनिक खानपानले यसको नियन्त्रण प्रणालीलाई प्रभावित पारिरहेको हुन्छ । कोलेष्टेरोल आंसिक रुपमा, कोषहरुमा सजिलैसंग अवशोषित हुन नसक्ने कोलेष्टेरोल इस्टर भन्ने अर्को किसिमको रसायनमा परिणत हुन्छ । कोलेष्टेरोल पानीमा अत्यन्त कम मात्रामा मात्र घुल्ने भएका कारण रगतमा यसको परिवहनका लागि ग्लाईकोप्रोटिन भनिने विशेष प्रकारको प्रोटिनको आवस्यकता पर्दछ । ग्लाईकोप्रोटिनका अणुहरुले कोलेष्टेरोल तथा कोलेष्टेरोल ईष्टरलाई आफ्नो जटिल आणविक संरचना भित्र कैद गरी रक्त प्रवाहमा लिएर जान्छन् । यो प्रकृयालाई हामी सिटीबसले स्टप स्टपबाट यात्रुलाई टिपेर लगेकोसंग तुलना गर्न सक्छौँ । यसरी लगिने कोलेष्टेरोलका अणुहरुको अन्तिम गन्तब्य कलेजो हुँदै पाचन प्रणाली सम्म पुग्नु हो । कलेजोमा यो तत्व पित्त थैली मार्फत बाइल एसिड को रुपमा पाचन प्रणालीमा मिसिन्छ । तर पाचन प्रणाली मार्फत पूर्ण रुपले निस्कासन हुनुको सट्टा यसको ठूलो हिस्सा, सानो आन्द्राका कोषहरुमा अवशोषण भएर पुनः जैवरासायनिक प्रणालीमा समाहित हुन पुग्दछ र सानो हिस्सा मात्र निस्कासन हुन्छ । खानपानका कारण उच्च कोलेष्टेरोलको जोखिममा रहेकाहरुका लागि यो किसिमको पुनर्चक्रण त्यत्ति सुखद शारीरिक कृया होइन । भूमिकाका हिसावले कोलेष्टेरोललाई बोक्ने लाइपोप्रोटिनहरुलाई असल र खराव भनेर दुई प्रकारमा विभाजन गरिएको छ । यसैबाट असल कोलेष्टेरोल (Good cholesterol) र खराव कोलेष्टेरोल (Bad cholesterol) भन्ने पदावलीहरुको जन्म भएको हो । 

असल र खराव कोलेष्टेरोल ! 

 कोलेष्टेरोल भन्ने चिज यथार्थमा एउटै भए पनि चिकित्सकीय भाषामा असल र खराव भनेर दुई किसिमका कोलेष्टेरोलको चर्चा गर्ने गरिन्छ । यदि तपाईँ पनि उच्च रक्तचापबाट ग्रसित हुनुहुन्छ वा यसको जोखिमबाट बच्नकालागि शरीरको लिपिड प्रोफाइल परीक्षण गराउँने गर्नु भएको छ भने डाक्टरले एचडीएल र एलडीएल भन्ने पदावलीहरु प््रायोग गरेको सुन्नु भएको होला । यिनीहरुका चल्तीका नामहरु क्रमशः असल र खराव कोलेष्टेरोल हुन् । यी दुबैले कोलेष्टेरोलका अणुहरुलाई रक्रसंचार प्रणाली मार्फत एकै प्रकृयाबाट परिवहन गराउँदछन् । तर कम घनत्व हुने एलडीएल ( लो डेन्सिटी लाइपौप्र्रोटिन ) र ज्यादा घनत्व हुने एच डी एल ( हाई डेन्सिटी लाइपोप्रोटिन) ले यो पदार्थसंग गर्ने प्रतिकृयाका नतिजा चाहिँ परस्पर विपरीत किसिमका हुन्छन् । एल डी एल र कोलेष्टेरोलको अन्तर्कृयाबाट पैदा हुने पदार्थको रक्तनलीहरुका भित्तामा थेग्रिएर टाँसिने गुण हुन्छ । यसरी टाँसिने ठोस पदार्थले क्रमशः आयतनमा बृद्धि हुँदै गएर रक्तनलीलाई झन् झन् साँघुरो बनाउँदै जान्छ । यसले गर्दा उच्च रक्तचाप र हृदयाघातको जोखिम पनि समय संगसंगै बढ्दै जान्छ । यसरी रक्तनली साँघुरिने प्रकृया किसोर वा युवा अवस्थाबाटै सुरु हुन सक्छ र यसको असर चाहिँ बृद्धावस्था प्रवेश संगसंगै देखिन थाल्छ । यसको ठीक विपरीत एच डी एल र कोलेष्टेरोल मिलेर बनाउँने पदार्थको रक्त नलीहरुमा थेग्रिने गुण हुँदैन । बरु यसले त क्षतिग्रस्त भएका रक्तनलीका भित्री भित्ताका कोषहरुको पुनर्निमाण र मर्मत गर्ने काम गर्दछ । यसका अलावा यसले एल डी एललाई नष्ट गर्ने वा एल डी एल – कोलेष्टेरोल कम्प्लेक्स्लाई पुनर्चक्रण गराएर कोलेष्टेरोललाई मुक्त गराउँने काम गर्दछ । यही भएर यी दुई प्रकारका लाइपोप्रोटिनहरुलाई खराव र असल भनेर नामाकरण गरिएको हो । असल कोलेष्टेरोल जति धेरै त्यति राम्रो । त्यस्तै खराव कोलेष्टेरोल जति कम त्यति राम्रो । 

 फलफूल तथा सागसब्जीको आहारले साँच्चै हृदयाघातबाट बचाउँछ त ? 

 कोलेष्टेरोल प्राणीहरुको शरीरमा बन्छ । वनस्पतिहरुको शरीरमा यो तत्व बन्दै बन्दैन वा साह्र्रै नगन्य मात्रामा बन्ने गर्दछ । तर वनस्पतिहरुमा यो जस्तै संरचना, गुणहरु तथा भूमिका हुने फाइटोस्टेरोल भनिने पदार्थहरु बन्ने गर्दछन् । फाइटोस्टेरोलहरु आणविक संरचनाका हिसावले कोलेष्टेरोल जस्तै नै हुन्छन् । यिनीहरुले पनि वनस्पतिकोषमा हुने कोष झिल्लीलाई मजबुत बनाउँनमा भूमिका खेल्छन् । तर कोष झिल्लीमा हुने फोस्फोलिपिडहरु संग यिनीहरुको अन्तर्कृया प्राणीहरुमा जस्तो धेरै प्रभावकारी नहुँने भएका कारण वनस्पति कोषका कोष झिल्लीहरु त्यति मजबुत हुँदैनन् । त्यही भएर वनस्पति कोषहरुमा कोष झिल्ली भन्दा बाहिर पट्टी अर्को कोष भित्ता भन्ने बलियो तह पनि रहेको हुन्छ । फलफूल तथा साग सब्जीहरुको भोजन गर्दा यस्ता फाइटोस्टेरोलहरु हाम्रो पाचन प्रणालीमा पुग्दछन् । समान रासायनिक तथा भौतिक गुणहरुका कारण यिनीहरुले पाचन नलीमा अवशोषित हुने प्रयोजनका लागि कोलेष्टेरोलहरुसंग प्रतिस्पर्धा गर्दछन् । यसले गर्दा पाचन प्रणाली मार्फत पुनः रक्त प्रवाहमा मिसिने कोलेष्टेरोलको मात्रा कम हुन पुग्दछ । तर यी फाइटोस्टेरोलहरुले लाइपोप्रोटिनहरुसंग अन्तर्कृया गरेरे रक्तनलीमा थुप्रिने पदार्थ बनाउँदैनन् । यसले गर्दा उच्च रक्तचापको जोखिमलाई घटाउँनमा मद्दत पुग्दछ । यति मात्र नभएर फलफूलहरु मार्फत यी फाइटोस्टेरोलहरुको सेवनले क्यान्सर जस्तो गंभीर रोगको खतराबाट पनि बचाउँन सक्ने तथ्य पत्ता लागिसकेको छ । 

 निस्कर्ष 

 कोलेष्टेरोल हाम्रो शरीरका लागि नभइनहुँने जैविक रसायन भए तापनि यसको उच्च मात्रा र खास गरेर यसले कम घनत्व हुँँने लाइपोप्रोटिनहरुसंग अन्तर्कृया गरी रक्तनलीहरुलाई साँघुर्याउँने भएका कारण यो, उच्च रक्तचाप र मुटु रोगको प्रमुख कारक पनि रहि आएको छ । सकेसम्म एल डी एलको मात्रालाई घटाउँने, एच डी एलको मात्रा बढाउँने र शरीरमा फाइटोस्टेरोलहरुको प्रवेश गराई कोलेष्टेरोलको पूनर्शोषण नियन्त्रण गर्न सकिएमा धेरै हद सम्म हृदयाघात जस्तो प्राणघातक विमारी बाट बच्न सकिन्छ । यसका लागि पर्याप्त मात्रामा शारीरिक व्यायामहरु गर्ने, आहार विहारको मामिलामा आत्म अनुशासन कायम गर्ने र पर्याप्त फलफूलहरुको सेवन गर्ने गर्नु पर्दछ ।

Saturday, June 6, 2015

lj!fg
r/fx?sf] cgf}&f] a;fOF ;/fO
r/fx?sf] lbzf kQf nufpFg ;Sg] ljz]if k|fs[lts v'jLsf sf/)f pgLx? ;xh jftfj/)fsf] vf]hLdf w]/} nfdf] b'/Lsf] ofqfdf lg:sg] u%{g \ . logLx?sf] cgf}&f] a;fOF ;/fO dflg;sf nlu Pp^f sf}t'xnsf] ljifo ag]/ /x]sf] % eg] o;n] h}ljs ljljwtfdf klg dxTjk")f{ of]ubfg k'/\ofO/x]sf] % .
cfgGb sfkm\n]
df};dcg';f/ r/fx? &"nf] ;+Vofdf w]/} nfdf] b'/L kf/ u/]/ Ps &fpFaf^ csf]{ &fpF;Dd hfg] u%{g\ . lxpFbofddf g]kfndf klg ;fOj]l/of h:tf] lr;f] &fpFaf^ xhf/f}Fsf] ;+Vofdf r/fx? cfpFg] u/]sf] t xfdLnfO{ yfx} % . ljleGg k|hfltsf o:tf r/fx? udL{ df};d nfu]kl% k'gM cfkm\gf k'/fg} jf;:yfg tkm{ kmls{G%g\ . ;+;f/df kfOFg] 10,000 r/fsf k|hflt dWo] nueu 1800 k|hfltx? Nffdf nfdf b'/L ;Dd a;fOF ;g]{ u%{g\ . r/fx? ;fdfGotof cToflws lr;f] jftfj/)faf^ aRgsf nflu hf*f] &fpFaf^ c:yfO ?kdf a(L tfkqmd ePsf :yfgtkm{ a;fOF ;%{g\ eGg] cfd a'emfO /x]sf] % . t/ j}!flgs dfGotf cg';f/ of] dfq a;fOF ;/fOsf] sf/)f xf]Og . r/fx? jftfj/)fLo cg's'ntfsf cnfjf vfg]s'/fsf] cefjnfO{ ;fdgf ug{ ;d]t a;fOF ;g]{ u%{g\ . cToflws lr;f] tfkqmd ePsf :yfgdf r/fx?sf nflu vfg]s'/f kof{Kt dfqfdf kfOFb}g h;n]] pgLx?sf] k|hgg\ Ifdtfdf ;d]t k|lts'n c;/ kf%{ . o;n] ubf{ pgLx? cfkm"nfO{ Hofbf ;xh x'g] &fpFlt/ a;fOF ;%{g\ .


Tf:jL/ M cfuGt's r/fx?sf] ayfg -Sofk ^'gf{d])^ g]zgn jfON*nfOkm Pl/of, Sofgf*f_
r/fx?sf] a;fO ;/fO dfG%]sfnflu nfdf] ;dob]lv /x:o / sf}t'xNfsf] ljifo /xFb} cfPsf] % . s}of}F k|frLg tyf wfld{s u|Gyx?df o:tf lkm/Gt] r/fx?s.  af/]df pNn]v ul/Psf] kfOFG% . afOandf ':ju{sf r/fx? ;Gb]z af]s]/ nfdf] ofqf u%{g\ elgPsf] % . xfd|f] k/Dk/fdf klg k/]jf / sfu h:tf r/fn] ';Gb]zjfxs' sf] h; kfpFg] u/]sf %g\ . r/fx?sf] a;fOF;/fO ;DalGw cgf}&f afgLx? ;DaGwdf a}!flgsx?sf dfemdf klg ax;\ rNb} cfPsf] % . r/fx?n] cfkm\gf ofqfsf qmddf w]/} nfdf b'/L kf/ u%{g\ / w]/} k|hfltsf r/fx? k^s k^s ljleGg ;dodf Pp^} &fpFsf] e|d)f ug{ ?rfpF%g\ . o;/L xhf/f}F dfOnsf] ofqf ug]{ qmddf pgLx?Nf] s;/L klxn]b]lv lxF*\g] u/]sf] af^f] klxNofpF%g\ eGg] s'/f kSs} klg Pp^f sf}t'xnsf] ljifo xf] . cgGt km}lnPsf] cfsf; tYff ;d'b|x?df cfkm"n] lxF*\g'kg]{ af^f] tyf uGtAo tkm{sf] lb;f klxNofpFg' ;fFlRrs} r'gf}ltsf] ljifo xf] . dfG%]nfO{ lbzf kQf nufpFg ljleGg pks/)fsf] h?/t k%{ . cfsf;df pl*/x]sf] hxfh ljdfg:yn;+usf] ;+ks{ ^'^]df cyjf lbzf atfpFg] k|)ffnLdf v/fjL cfPdf cfsf;d} x/fpFg ;S% . t/ r/fx? xhf/f}F dfOnsf] b'/L ;lhn} kf/ u/]/ cfkm\gf] uGtJodf k'U%g\ .
r/fx?n] nfdf] b'/L to ug{sf nflu &\ofSs} oxL sf}znsf] k|of]u u%{g\ eGg] s'/f k|i^ gePklg s]xL s'/fx?df w]/} j}!flgsx? ;xdt %g\ . j}!flgsx?sf cg';f/ pgLx?n] k|fs[lts ?kdf k|fKt s]xL bIftfx?sf] pkof]u u%{g\ . o;df b[li^, >j)f zlQm tyf #|f)fzlQmsf] dxTjk")f{ e"ldsf /xG% . k|fs[lts b[iox?, s'g} vf; cfjfh jf uGw, vf]nfgfnfsf] axfj OToflb, r/fx?sf] ofqfsf ;fdfGo dfu{bz{s x'g\ . o;sf cnfjf lbgdf ;"o{ tyf /ftdf rGb|df, tf/fx?sf cjl:yltaf^ klg pgLx?n] cfkm\gf] af^f] klxNofpF%g\ . w]/} lkm/Gt] r/fx?df k[lYjsf] r'DasLo If]q klxrfg ug]{ v'jL /x]sf] x'G% . o;sf nflu pgLx?sf] dlit:sdf x'g] DofUg]^fO^ gfdsf] r'DasLo /;fogn] d@t ul//x]sf] x'G% . oxL Ifdtfsf sf/)f k/]jfnfO{ #/af^ s}of}+ dfOn ^f(f nu]/ %fl*lbPklg kmls{P/ #/}df cfOk'Ug ;S% . r/flj! cf]Nkm\Uof„ lj:uf]n] /f]ljg r/f dfly u/]sf] cWoogn] b]vfP cg';f/ o:tf r/fx?n] s[t[d r'DasLo If]q k|lt klg k|lts[of hgfpFg] u%{g\ . To;sf/)f lkm/Gt] r/fx?sf] cWoogsf nflu /f*f/sf ;fy} r'DasLo k|ljlwx?sf] klg pkof]u x'G% .
klxnf] k^s ofqf ug]{ aRrf r/f cfkm\gf dfpmx?;+u kl% nfu]/ p*\g] u%{g\ . lkm/Gt] r/fx?sf] &"nf] ayfgn] pgLx?nfO{ ;'/lIft tl/sfn] cfkm\gf] uGtAodf k'/\ofpF% . cfkm}F tlD:fP/ ;km/df lg:sg] tyf p*\bf p*\b} x'naf^ aflxl/g] gofF ofqLx? Efg] af^f] klxNofpFg g;s]/ aLrd} x/fpFg k'U%g\ . pgLx? cfkm\gf] ;d"xsf] uGtAodf k'Ug c;kmn x'G%g\ .
r/fx?df lagf la>fd ;of}F dfOnsf] ofqf ug]{ Ifdtf x'G% . o;df pgLx?sf bx|f kFv]^f tyf alnof km\nfO^ d;N;n] ;xof]u ul//x]sf x'G%g\ . o;sf cnfjf pgLx?sf] Zjf;k|Zjf; k|)ffNfL klg p*fgsf] cfj:ostf cg's'n ljsl;t ePsf] x'G% . r/fx?n] Ps t w]/} k^s Zjf; km]%{g\ eg] csf]{tkm{ xfjfaf^ clS;hg Uof;nfO{ %fg]/ lng] Ifdtf cGo s'g} klg k|f)fL eGbf logLx?df Hofbf x'G% . o;/L k|fKt x'g] kof{Kt clS;hgn] tLa| ultdf vfg] s'/fnfO{ ^'S/\ofoL p*\gsf nflu rflxFg] oy]i& pmhf{ k|bfg u%{ . ;fy;fy} r/fx?sf] kmf]S;f]df x'g] xfjfsf y}nLx?n] pgLx?nfO{ xfjfdf t}l/g ;lhnf] agfOlbG%g\ .
r/fx?sf] a;fOF ;/fO h}ljs laljwtfsf] nflu Pp^f dxTjk")f{ s'/f xf] . cfuGt's r/fx?n] xfd|f] b]zsf] h}ljs ljljwtfdf klg lgs} of]ubfg k'/\ofO/x]sf %g\ . logn] k|fs[lts ;f}Gbo{ a(fpFg] dfq geP/ r/fx?sf] cWoog ug{ ?rfpFg]x?sf nflu klg ;lhnf] agfPsf %g\ . To;sf/)f o:tf k|fs[lts  'ko{^s' sf nflu cg's'n aftfj/)f agfpg pgLx?sf jf;:yfg tyf hnf;ox?sf] ;+/If)f, ;Dj$g ug{' xfdL ;a}sf] st{Ao xf] . ;fy} r/fx?sf] lzsf/nfO{ klg lg?T;flxt ub}{ n}hfg h?/L % .
anandakafle@gmial.ocm
;Gbe{;fdfu|Lx? M
-MS Encarta 2009
-Encyclopedia Britannica Ultimate Reference Suit


तार्किक कि प्रायोगिक

आनन्द काफ्ले “प्रज्वलनशील पदार्थहरुको भित्र ‘फ्लोजिस्टोन् (phlogiston)’ नाम गरेको अग्नी तत्व हुन्छ, जसका कारण ती जल्ने गर्दछन् । जुन पदार...