Sunday, August 9, 2015

नाभिकीय प्रतिकृया र फलअाउट


सत्तरी वर्ष अगाडि जापानका नागासाकी र हिरोसिमा सहरहरूमा अमेरिकाले परमाणु बम विस्फोट गरायो । यसबाट लाखाैँको मृत्यु हुनाका साथै ठूलो भाैतिक सम्पत्तिको क्षति हुन पुग्यो ।

परमाणु बमको विस्फोटन खास किसिमका (रेडियोएक्टिव) तत्वका परमाणुमा (Atom) हुने विशेष प्रकारका प्रतिकृयाका कारण हुने गर्दछ । युरेनियम- २३५ जस्ता यी तत्वहरूका परमाणुलार्इ सामान्य धक्का दिँदाखेरि नै उच्च उर्जायुक्त विकिरण पैदा गर्न सक्ने हुन्छन् । विस्फोटनका लागि अावस्यक न्युनतम ताैल भन्दा ज्यादा परिमाणमा यस्ता पदार्थलार्इ न्युट्रन (Neutron) जस्ता सुक्ष्मकणले प्रहार गर्दा यिनीहरूका परमाणु श्रृंखलाबद्द रूपमा विभाजन भर्इ अर्कै तत्वमा परिणत हुन थाल्दछन् । यो एक प्रकारको नाभिकीय प्रतिकृया (Nuclear Reaction) हो जसलार्इ न्युक्लियर फिसन (Fission) भनिन्छ । हुन त धेरै रासायनिक प्रतिकृयाहरूमा (Chemical reactions) केही ताप पैदा हुने गर्दछ । तर रासायनिक प्रतिकृया भन्दा भिन्न यस्ता नाभिकीय प्रतिकृयाहरूमा पैदा हुने तापको मात्रा अत्यन्त उच्च हुन्छ । यसका कारण परमाणु बम विस्फोट भएको स्थानमा अत्यन्त ठूलो क्षति हुने गर्दछ ।
यति मात्र नभएर परमाणु वम विस्फोटन भएको ठाउँको अाकासमा ठूलो मात्रामा धुलकण र वाफ फैलने हुन्छ । यो प्रकृयालार्इ न्यक्लियर फलअाउट (Nuclear fallout) भनिन्छ । न्युक्लियर फलअाउटका कारण वायुमण्डलमा हानिकारक रेडियोधर्मी कणहरू लामो समयसम्म रहने भएका कारण कैयाैँ वर्ष सम्म  त्यस अासपासका क्षेत्रमा मानिसहरू क्यान्सर लगायत विभिन्न कोषजन्य समस्याहरूबाट ग्रसित हुन सक्छन् ।


            Picture: Web






तार्किक कि प्रायोगिक

आनन्द काफ्ले “प्रज्वलनशील पदार्थहरुको भित्र ‘फ्लोजिस्टोन् (phlogiston)’ नाम गरेको अग्नी तत्व हुन्छ, जसका कारण ती जल्ने गर्दछन् । जुन पदार...