Skip to main content

Posts

Showing posts with the label बिज्ञान/ प्रविधि
विज्ञान
सिसाले ढल्यो साम्राज्य प््रााचीन कालमा अस्तित्वमा रहेको रोमन साम्राज्यको पतन संबन्धि विभिन्न सिद्धान्तहरु छन् जस मध्य सिसा धातुको कारण उत्पन्न विशाक्ततालाई कारण मान्ने अवधारणालाई वैज्ञानिक तथ्यहरुका आधारमा आजभोलि ज्यादा महत्वकासाथ हेर्ने गरिएको छ । प्रस्तुत छ, रोमन साम्राज्य पतन संग जोडिएको यसै धातु सम्बन्धि रोचक प्रशंग ।
 -आनन्द काफ्ले  शासन सत्ता उल्टाउँने अथवा साम्राज्यलाई परास्त गर्ने विभिन्न तरिकाहरु छन् । इतिहासमा संसारका विभिन्न मुलुकहरु तथा कहिलेकाहीँ एउटै मुलुकमा पनि पटक पटक शासन सत्ता उल्टिएर नयाँ व्यवस्था स्थापित हुने गरेको हामी पाउँछौँ । धेरै ठाउँमा जनताको विद्रोहका कारणले, कतै युद्ध पराजयपछि तथा कतै सैन्य कुका कारण शासन व्यवस्था परिवर्तन भएका उदाहरणहरु कैयौँ छन् । तर युरोपमा प्रचीन कालमा कायम रहेको रोमन साम्राज्यको पतन एउटा अनौठो किसिमबाट भएको मानिन्छ । लामो समयसम्म रहस्यको गर्भमा रहेको उक्त ऐतिहासिक घटनाका संबन्धमा बीसौँ शताव्दिका वैज्ञानिक तथा इतिहासकारहरुले एउटा निस्कर्ष निकालेका छन्, जसअनुसार रोमन साम्राज्यको पतन लेड (सिसा) नाम गरेको धातुका कारण भएको हो । यस…
अंतरीक्षमा लाइका □आनन्द काफ्ले सन् १९५७ अक्टुवरको एक रात रुसी नेता निकिता ख्रुसचेवको निवासमा ठूलो रात्रिभोजको आयोजना गरिएको थियो । यो सोभियत संघले स्पुतनिक १ प्रक्षेपण गरेको केही समय पस्चातको कुरो हो । यस रात्रीभोजमा रुसी युुनियनका ठूला अंतरीक्ष  अन्वेशक तथा वैज्ञानिकहरु आमन्त्रित थिए । जस मध्ये सोभियत अंतरीक्ष  कार्यक्रमका संस्थापक सेर्गेइ कोरोलेभको पनि उपस्थिति थियो । उक्त अवसरमा ख्र्रुसचेवले वैज्ञानिकहरु समक्ष नोभेम्वर ७ मा मनाइँने बोल्सेभिक क्रान्तिको चालीसौँ वर्षगाँठको अवसरमा स्पुतनिक २ प्रक्षेपण गर्नुपर्ने नयाँ प्रस्ताव राखे । त्यसबेला कोरोलेभ निकै विकसित यान तथा उपग्रहरुको अनुसन्धानमा जुटिरहेका थिए । तर नयाँ यान पुरा तयार हुनकालागि कम्तिमा पनि अरु दुई महीना लाग्थ्यो जुनकि प्रस्तावित समयभन्दा निकै ढिलो हो । अब उनले हतारमा नयाँ यान स्पुतनिक २ तयार गर्नमा जुटनुपर्ने भयो । जम्मा समय चार हप्ता भन्दा ज्यादा थिएन । यति छोटो समयमा बिना कुनै डिजाइन यस यानको निर्माणमा वैज्ञानिकहरु लागिपरे । विल्कुलै भिन्न अवधारणामा निर्माण भइरहेको स्पुतनिक २ यानमा इतिहासमै पहिलो पटक एउटा जीवित प्राणी कु…
Forest FormulaANANDA KAFLE Decline in forest areas is increasingly becoming a matter of public concern in Nepal. Commercial logging, conversion of forests into cultivable land and felling trees for construction works are major causes of loss of forests. Following political transformation in 1990, deforestation reached its peak. Apparently, the trees were felled to resettle landless people. However, many wood racketeers took undue advantage of this situation under political protection and started smuggling timbers.

Needless to say, trees are important in maintaining environmental balance. Trees check soil erosion and landslides. They filter water and play major role in maintaining climatic balance and proper rain cycle. Forests are homes to diverse species of plants and animals. The widely focused menaces of carbon dioxide emission and global warming can be mitigated by plants which consume large excess of carbon dioxide and produce higher amounts of oxygen.

But news of seizure of loads…