Thursday, November 22, 2018

The ‘Countryman’ and the ‘Friend’ in the Vatican


No sooner had I exited from the metro station and stepped on the road to the Vatican, than a squad of youths surrounded me. They were the solicitors from the local travel agencies wanting to persuade me for traveling with them. I think meeting such guys at major tourist sites around Rome is a familiar experience for visitors. Once they see you, they will not only start advertising their travel packages orally or put corresponding pamphlets in your hands but also try to convince you forcibly by stopping you on your way. Most of those folks are Bangladeshi youths while a few of them are Africans and Indians. Already wary of the nuisance of such vendors encountered at different places in Rome, I continued walking indifferently to their talks, and after a while, arrived near the entrance to the Vatican. There, a crowd of hundreds of visitors was gathered. My plan, as fixed by discussing with the seniors, was to return to my ‘one-week-workplace’ La Sapienza Campus in the afternoon or in the evening in case of a delay. The crowd seen at the entrance put me into a dilemma over whether to continue with or terminate my visit since it clearly seemed impossible to complete it by the evening if I were to wait in such a big queue.
The crowd seen at the entrance put me into a dilemma over whether to continue with or terminate my visit since it clearly seemed impossible to complete it by the evening if I were to wait in such a big queue.
I was standing by the railing on the side of the road, a bit upset foreseeing my own fate of losing the opportunity of exploring this historical city, the smallest nation in the world, for which I was granted an off for the day. At the very moment, a man of a moderate height and a South Asian complexion approached in front of me. He was none else but a solicitor from a travel agency, someone of the kind I was not giving a damn while walking across the town.
Perhaps already reading my face, the guy further came closer to me and asked, “Hello, …. from India?” I would surely have ignored his question if this had happened a few moments ago, but, it was the time when I was in a state of dilemma. I thought it better to reciprocate him, and said, “No, I am from Nepal.” “And you……? India?, Bangladesh?” I asked him with such an expression that he could easily understand that my prediction was mainly Bangladesh. No doubt, the second guess came out to be true!
“Wao, how can you guess with such a confidence that I am from Bangladesh? Why not Pakistan Why not Srilanka or any other country?” He asked laughing; perhaps he was intended to extend the talk further.
“It’s not so difficult; there are many Bangladeshi people around Rome. But actually, I equally thought that you could be an Indian.” I replied. “Yes, sure, but I can hardly meet  any Nepali around here.” He clarified. Then followed his business deal. “As you can see, this queue is so long and crossing it will take you a minimum of eight hours, and four more hours if you visit by yourself. Please think carefully and don’t miss your chance of visiting the Vatican. Our regular fee is 53 Euros which includes the fast-track entry, fast-track visit, and additionally, a guide capable of explaining you everything. Anyway, as you are a person from ‘my own country,’ I further reduce my fee to just 48 Euros.” He told me the whole detail without waiting for my response.
Amid this, an African man with a tall body, who was walking around, stray, came close to us. After seeing him, the Bangladeshi man turned a little nervous and started to hurry up. He restlessly put forth his new proposal, “If you really want to visit with us at 48 Euro, please decide right away or you will have to pay the full, 53 Euro.” I declined his proposal saying I needed some more time to make a decision and also, I wanted to see the outer area before visiting the museum. His restlessness had not yet lessened, and the African guy approached further closer. “My ‘countryman’! Wants to visit with us!” He impatiently introduced me to the African. The African made a facial expression of the kind “if so, take your client, who cares? ” and escaped. After a while, I also disappeared from the scene telling the ‘countryman’ that I wanted to look around first.  

Someone shouted from behind when I was eyeing the surroundings by standing near the assembly area in the courtyard of St. Peter Basilica, the place where the papal audience is held during Pope’s elections.
The person who was calling me was the same African guy.
“I am …… from Nigeria,” he introduced himself.
“Did you decide to join that guy’s group?” He asked.
“Not yet,” I replied.
“We also have an offer for you. I can manage your visit just for 46 Euro.” He tried to lure me.
“But that Bangladeshi guy says he can take me for mere 39 Euro,” I told him a lie in the air of an opportunist.
“Are you a student?” He asked.
“Yes,” I replied.
“Okay, then don’t say 39, I promise you a trip at 41 Euro.” He proposed his bargain price.
“No thanks,” I replied and turned to the other side. But no sooner had I moved a step ahead than he came up with a new offer of a further reduced price.
“Anyway, I offer you just 36 Euro, but make sure not to disclose this to anyone.”
His offer reminded me of the bargain shops in my own home country where the shopkeepers initially set, for example, four thousand rupees for a shirt worth rupees six hundred and if a customer insists at 1500 rupees, they would say, “anyway, I don’t care about my own losses and ‘give’ you at 1550, but please don’t tell anyone.” Haha..! Likeminded people exist throughout the world.
I nodded my head in an agreement, and he took me to a travel agency located at a distance, about ten minutes walk on foot. He talked to the receptionist at the travel agency in Italian. I could understand that the ‘Friend’ was negotiating for a lower price. The final conclusion of the receptionist was that she would accept 41 Euro from me if I had a student card. The ‘Friend’ asked me to show my student ID card to the receptionist. Though it was still a price higher than his commitment, I thought it was not a good idea to debate him, a stranger, anymore at such an isolated location.
“You had told me something different, but, anyway….,” I gave my student ID card to the receptionist while reminding Friend of his previous promise. The receptionist took my ID card and photocopied it. I was preparing to pay her the money while she looked my card carefully and told something to my sturdy ‘Friend’.
“The student discount is meant only for those under the age of 25, as she says, and is not applicable for you.” ‘Friend’ squeezed his face slightly in a distaste after hearing from the girl and conveyed this message to me.
Puzzled, I remembered once more my own country where it’s not a surprise to see someone sexagenarian showing a student’s ID card in a bus and bargaining with the conductor for a discounted fare.
The matter she said was understandable, and there was no point claiming for the facility meant for younger students, by a man overaged by almost ten years.
‘Anyway, it’s not a good idea to argue with this guy at such an isolated place. As I am determined to visit, I must pay regardless of how much! It’s just a matter of 15 or 16 Euros, and it’s not wise to waste much time for this’ I said to myself.
But immediately, the following thought came on my mind, ‘but this discussion was not about the 36 Euro he had promised me before. Why not remind him of his commitment just once, as a final try.’
‘Friend’ seemed to be in a dilemma, apparently for what to tell me or how to settle the issue.
“It was otherwise okay, but, there was no mention at this shop of that thirty-six Euro; was it not you who told me about this price?” I asked him.
Now he seemed a bit shocked and while saying goodbye to the receptionist,  proposed me to join him for going to the next shop.
At the other shop, a little away from this shop, too, the receptionist who was reposing on a chair taking puffs of a cigarette, made it clear that the student discount was not applicable for a man of my age. But ‘Friend’ didn’t give up his mission and kept bargaining. After a fairly long argument, he turned towards me and said, “though the student-discount is not possible, there is an ‘infant quota’ available at 36 Euro, as she says, and you may join if you wish.”
After a fairly long argument, he turned towards me and said, “though the student-discount is not possible, there is an ‘infant quota’ available at 36 Euro, as she says, and you may join if you wish.”
For me, this ridiculous offer was an unexpected one.
“It’s okay, but, what does this ‘infant quota’ mean? Will I be visiting like anyone else or via a different arrangement?” asked I, inspired by the fear of being ashamed if others noticed me traveling like this as an ‘infant’.
“It’s all the same as others, and none will notice our deal.” He clarified. “Please pay the 36 Euro.”
When I paid the fee, the receptionist gave me, along with the receipt of the payment, a badge which she asked me to wear and wait at the designated place for other travelers to come.
Astonished by the huge crowd gathered near the Catholic church, I was anticipating that a large number of people would be relying on travel agencies for their visits and the same will be the case here. But in contrary to my imagination, as soon as other five people gathered, we were instructed to follow a woman, who was our guide for the tour.

We reached the entrance to the Vatican City Museum by walking. Still, there was a crowd but not as big as the one I had seen in the morning, in front of the church. There was a provision of ‘fast-track entry’ for those visiting with travel agencies. Though the assistance of a travel agency is not essential just for visiting, the presence of a guide makes the tour more convenient and informative.
In the morning, there was such a big crowd. By showing the same crowd, the ‘Countryman’ made me join a travel agency. But in reality, not the whole of the crowd seemed to be entering this venue. To slake my curiosity, I asked the guide where all those people went. She informed me that most of those people were not gathered there for entering the museum, but they had come only to the church for attending the morning prayers.
After this hassle, I eventually realized that visiting there would not take as long time as twelve or thirteen hours as claimed by the ‘Countryman,’ nor taking the assistance of a travel agency was so necessary. By showing the crowd gathered in the morning, he put me in a trap, albeit just to benefit the other guy.

Anyway, the visit to a historical place was successfully completed.              

भ्याटिकनमा 'कन्ट्रीम्यान' र 'फ्रेण्ड'

अानन्द काफ्ले

मेट्रो रेलबाट अोर्लिएर भ्याटिकन सिटी तिर लाग्ने बाटोमा प्रवेश गर्ने बित्तिकै बिभिन्न ट्राभल एजेन्सीका दलालहरूले अाफ्ना अाफ्ना प्याकेजका विज्ञापन लेखिएका पाम्प्लेट हातमा राखिदिने, मुखैले पनि विज्ञापन गर्ने देखि लिएर बाटो छेकी छेकी टुरिष्टहरूलार्इ रिझाउँने प्रयत्न गर्छन् । यस्ता दलालहरूमा अधिकांश बंगलादेशी युवाहरू हुन्छन् भने केही इन्डियन र अफ्रिकनहरू पनि । त्यहाँ जानु भन्दा पहिले नै, रोमका अन्य ठाउँहरूको भ्रमणका क्रममा पनि यस्ता
त्यहाँ त्यत्तिका मान्छेहरू देखेपछि बडो दुबिधा भयो । लाइनमा नलागाैँ, यत्रो समय खर्च गरेर विश्वको सबै भन्दा सानो देश घुम्न भनेर छुट्टि लिएर अाएको त्यसै खेर जाने, अनि लाइन लागाै, दिउँसो त के झमक्क साँझ परून्जेल पनि लाइन छिचाेल्न सकिने संभावना देखिएन ।

दलालहरूबाट हुने दिक्दारी झेलिसकेका ले उनीहरूबाट बच्ने उपायको रूपमा, उनीहरूलार्इ उपेक्षा गर्दै अगाडि बढेँ । भ्याटिकन सिटी भित्र प्रवेश गर्ने गेट छेउमा पुग्दा त्यहाँ सयौँको संख्यामा यात्रुहरूको भीड देखियो । बिहानभरि घुमेर दिउँसो तिर, वा बेलुका सम्म नै भए पनि अाफ्नो एक हप्ते कार्यस्थल, ला सापियन्जा क्याम्पस फर्किने गरी प्रोफेशरहरूसंग सल्लाह गरेर निस्किएको थिएँ । त्यहाँ त्यत्तिका मान्छेहरू देखेपछि बडो दुबिधा भयो । लाइनमा नलागाैँ, यत्रो समय खर्च गरेर विश्वको सबै भन्दा सानो देश घुम्न भनेर छुट्टि लिएर अाएको त्यसै खेर जाने, अनि लाइन लागाै, दिउँसो त के झमक्क साँझ परून्जेल पनि लाइन छिचाेल्न सकिने संभावना देखिएन । त्यत्तिकै अल्मलिएर, बाटो छेउको रेलिङमा अाड लिएर उभिरहेको थिएँ । अगाडिबाट होचो होचो कदको, दक्षिण एसियन अनुहारको एउटा युवा देखा पर्यो । उ अरू कोही नभएर, तिनै, अघिदेखि अाफूले पन्छाउँदै हिँडेका दलालहरू मध्यको एउटा थियो । पहिलेदेखि नै मेरो अनुहार पढिरहेको थियो सायद । नजिकै अाएपछि 'हेल्लो, ......फ्रम इन्डिया ?' भनेर प्रश्न गर्यो । अलिक अगाडिको कुराे भए त्यसको कुरा सुने नसुने झैँ गरिदिन्थेँ होला, तर यो त अाफू अलमलमा परेको समयको कुरो पर्यो । फेरि अाफ्नो राष्ट्रियताका बारेमा कसैमा यत्रो ठूलो भ्रम रहँनु अनि अाफू चुपचाप, काठ जसरी उभिरहँनु पनि त श्रेयस्कर थिएन। 'नो, अाइएम फ्रम नेपाल ।' भनेँ र अाैपचारिकताका लागि उसलार्इ पनि सोधि टोपलेँ, एन्ड यू ? ....... इन्डिया ? ......., .... बंग्लादेश ? बेशक, दोश्रो अड्कल मिल्यो । 'वावो, हाउ क्यान यू गेस विद सच ए कन्फिडेन्स द् याट अाइ एम फ्रम बंग्लादेश ? ह्वाइ नट पाकिस्तान ? ह्वाइ नट श्रीलंका अर एनी अदर कन्ट्री ?' उसले हाँस्दै सोध्यो , बातचित लम्ब्याउँने मनसाय हुँदोहो सायद । 'इट्ज नट मच डिफिकल्ट; देयर अार मेनी  अफ बंगलादेशी-पिपल अराउण्ड रोम । बट एक्च्युअल्ली, अाइ वज इक्वल्ली थिंकिङ दयाट यू कुड बी एन इन्डियन ।' मैले जवाफ दिएँ । "यस, स्योर, बट अाइ क्यान हार्डली मीट एनी नेपाली अराउण्ड हेयर ।" उसले स्पष्टीकरण दियो । त्यसपछि उसको बिज्नेस डिल सुरू भयो । हेर्नूस्, यो लाइन देखिहाल्नुभो, यसलाई छिचोल्न तपार्इँलाई कम से कम अाठ घण्टा लाग्छ । अनि अाफैँ घुम्न थाल्नुभयो भने घुम्न मात्र अरू चार घण्टा लाग्छ । अाफैँ विचार गर्नुहोस् । घुम्न भनेर अाउँनुभाछ, हाम्रो रेगुलर शुल्क ५३ युरो हो । त्यसमा फास्ट ट्रयाक इन्ट्री, फास्ट ट्रयाक भिजिट, अनि सबै कुरा बुझाइदिने एउटा गाइड पनि पाउँनुहुन्छ । ल भैगो, तपार्इँ भनेको 'अाफ्नै देश'को मान्छे, ५३ पनि भन्दिन, मात्र ४८ यूरो दिनुस् ।" मेरो कुनै प्रतिकृया नपर्खीकन उसले भनीसिध्यायो ।
यसै बीचमा यता उता टहल्दै गरेको, अग्लो कदको अफ्रिकन हाम्रै छेउ तिर अायो । उसलार्इ देखेपछि बंलादेशी अलि सकपकायो, हतारियो । व्यग्रतासाथ, उसले अाफ्नो नयाँ प्रस्ताव पेश गर्यो । "तपार्इँ ४८ युरोमा घुम्ने भए अहिले नै फिक्स गर्नुस् । नत्र पछि तपार्इँले इच्छा गरे पनि ५३ नै लाग्नेछ ।" मैले इन्कार गर्दै जवाफ दिएँ, "बट अाइ निड सम टाइम टु मेक अ डिसिजन् । अल्सो, अार्इ वन्ट टु लुक दी अाउटर एरिया बिफोर भिजिटिङ द म्युजियम ।" उसको व्यग्रता अझै कम भएको थिएन, अफ्रिकन छेउमै अाइपुग्यो । बंगलादेशीले अत्तालिँदै मेरो परिचय उसलार्इ दियो, "माइ 'कन्ट्रीम्यान', वान्ट्स टु भिजिट विद अस् ।" 'नाप्पियोस त' भने जस्तो अनुहार बनाउँदै अफ्रिकन त्यहाँबाट कुलेलम ठोक्यो । म पनि केही बेरमै, बंगलादेशीको प्रस्तावलार्इ बेवास्ता गर्दै, पहिले वरिपरि घुम्नुछ भनेर निस्किएँ ।
क्याथोलिक चर्चको अाँगनमा रहेको दर्शक दीर्घाको छेउमा उभिएर यताउता हेर्दै गर्दा कसैले पछाडिबाट बोलायो । यो त्यही स्थान थियो जहाँ पोपको चुनाव ताका परिणाम सुन्नकालागि मानिसहरू प्रतिक्षा गर्ने गर्छन् । छानाबाट सेतो वा कालो धुवाँ मार्फत चुनावको परिणाम सुचित गर्ने भवनको अगाडि ।
"फ्रेण्ड" भनेर पछाडिबाट बोलाउँने पुरूष त्यहि पारि भेट भएको अफ्रिकन थियो । अार्इ एम फलानो, फ्रम नाइजेरिया । उसले अाफ्नो परिचय बतायो । "डिड यु डिसाइड टु ज्वइन द्याट गाइज् ग्रूप ?" उसले सोध्यो । "नट येट" मैले जवाफ दिएँ । "वी अल्सो ह्याव एन अफर फर यू । अार्इ क्यान म्यानेज योर ट्रिप जस्ट फर ४६ युरो ।" उसले सायद मलार्इ लोभ्याउँन चाह्यो । "बट द्याट बंगलादेशी सेज् हि क्यान टेक मी जस्ट फर्  थर्टी नाइन युरोज् ।" मैले माैका चुकाउँन चाहिँन । "विध्यार्थी हो ?" उसले सोध्यो । हो भनेर मैले जवाफ दिएपछि ल भैगो ३९ होइन ४१ युरोमा जाउँ भन्दै उसले अाफ्नू दलाली भाउ पेश गर्यो । भैगो जान्न भनेर म अर्कातिर फर्किएपछि उसले अकस्मात अाफ्नो अफर फेर्दै भन्यो, "ल ल कसैलार्इ नभन्नू, म ३६ युरोमा लैजान्छु, हुन्छ त ?" अाफ्नो देशमा छ सय रूपियाँ पर्ने कपडाको भाउ साहुजीहरूले पहिले चार हजार राख्छन्, अनि कसैले १५०० मा अाफ्नो अडान छाडेन भने "ल भैगो, घाटै खाएर दिन्छु, १५५० दिनूस्, तर अरुलाई नभन्नुहोला" भनेर कुरो टुङ्ग्याउँछन् । यहाँ पनि लगभग त्यो भन्दा ज्यादा फरक देखिएन ।
मैले हुन्छ भनेपछि लगभग दश मिनेट हिँडाएर नाइजेरियनले मलार्इ एउटा ट्राभल एजेन्सीमा पुर्यायो । त्यहाँकी रिसेप्सनिस्टसंग इटालियन भाषामा कुरा गर्यो । उसको अन्तिम जवाफ थियो, विध्यार्थी कार्ड छ भने ४१ युरो । नाइजेरियनले ४१ यूरो र कार्ड निकाल्न भन्यो । कुरो जे भए पनि यति अोर अाइसकेपछि यो भूसतिघ्रेसंग धेरै सवालजवाफ गर्नुको खास फाइदा छैन भन्ने महसुस गरिसकेको थिएँ । "यु ह्याड टोल्ट मि समथिङ डिफरेन्ट, बट एनिवे ….." भन्दै मैले अाफ्नो कार्ड रिसेप्सनिष्टलार्इ दिएँ ।रिसेप्सनिष्टले कार्ड लिई र फोटोकपी गरी । म पर्समा रुपियाँ ठिक पार्दै थिएँ । उसले मेरो कार्ड गौर गरेर हेरेर मलाई फिर्ता गर्दै भुसतिघ्रेसंग केही भनी । भुसतिघ्रेले एक पटक अाफ्नो अनुहार निचोर्यो अनि मतिर फर्किँदै भन्यो, “विध्यार्थी छुट त २५ वर्ष मुनिकालागि मात्र हो रे । तिम्रो उमेरका कारण नहुँने भयो ।”
हँ!! म जिल्ल । फेरि अाफ्नो देश संझेँ, जहाँ साठी नाघेर सेतै फूलेका बृद्दहरू पनि “विध्यार्थी कार्ड” देखाएर बसको कन्डक्टरलाई थर्काउँदै छुटको दाबी गरिरहेका हुन्छन् । कन्डक्टरले कुनै संसय देखाएछ भने, “म को हुँ, चिनेको छस्?” भनेर पाखुरा सुर्किँन पनि बेर लगाउँदैनन् ।
कुरो मनासिव नै थियो। पच्चिस वर्ष सम्मकाले पाउँने छुट पैंतीसको लाठेले दावी गर्ने कुरो थिएन।
“खैर जे होस्, यो एकलासमा यस्तो भुसतिघ्रेसंग के जोरी खोज्नु। घुम्नु नै छ, छयालीस वा अड्चालिस वा त्रिपन्न युरो नै किन नलागोस, जाने हो, नाथे हजार पन्द्रसयमा के दलाली गर्नु।” मनले भन्यो।
“खैर जे होस्, यो एकलासमा यस्तो भुसतिघ्रेसंग के जोरी खोज्नु। घुम्नु नै छ, छयालीस वा अड्चालिस वा त्रिपन्न युरो नै किन नलागोस, जाने हो, नाथे हजार पन्द्रसयमा के दलाली गर्नु।” मनले भन्यो।
फेरि तुरुन्तै  मनमा आयो, “तर यो त यसले भनेको छत्तीस युरोको कुरो त होइन नि। एक पल्ट अन्तिम प्रयासको रुपमा यसलाई किन नसंझाउने? मिलिहाल्यो भने त बचेको पैसाले साँझको खाना नै आउँछ । ”
उ के गरौं वा के भनौं जस्तो गरेर त्यत्तिकै टोलाईरहेको थियो। मैले कुरो झिकें, “इट वाज अदर्वाइज ओके बट देयर वाज नो एनी मेन्सन अफ द्याट थर्टीसिक्स युरो एट दिस सप, वाजन्ट ईट यु हु टोल्ड द्याट ? (कुरो ठिकै छ, तर त्यो छतीस युरोको त  कुनै बातै भएन नि । तिमीले नै भनेका होईनौ पहिले ?)
उसले निकै चस्का परेझैँ गर्यो र त्यहाँकी रिसेप्सनिस्टसंग बिदा माग्दै “हिंड त्यहाँ अर्को एक ठाउँमा ट्राइ गरेर हेरौं ।” भन्यो।
अलिक पर, उसले भनेको “एकठाउँ” मा पुग्दा रिसेप्सनमा एउटी तेईस चौबीसकी युवती उपरखुट्टी लगाएर चुरोट पिईरहेकि थिई। उसले पनि पैंतीस बर्षको मान्छेलाई बिद्यार्थी भाडामा हुन्न नै भनी। तर  “फ्रेन्ड”ले उसंग बार्गेनिङ्ग गर्न छोडेन। अलिबेरको रस्साकस्सी पछि “फ्रेन्ड” म तिर फर्कियो।
“बिद्यार्थी छुट त हुँदै हुँदैन रे, तर यो केटी भन्छे एउटा ‘शिशु कोटा’ छ रे, छतीस युरो, जाने हो? नसोचेको अफर सुनाउंदै उसले भन्यो।
“कुरो ठिकै छ, तर यो ‘शिशु (इन्फ्यान्ट) कोट़ा’ भनेको चाहिं के? अरु सामान्य यात्रु जस्तै गरि जाने हो कि फरक हो?” साह्राले थाहा पाउने गरि शिशु क्याटागोरीमा जानुपर्ने कुरो हो कि भन्ने आशंका राख्दै मैले सोधेँ।
“तेस्तो केहि फरक छैन, ल्याउ छतीस युरो।” उसले भन्यो।
पैसा दिएपछि बिलको साथमा एउटा ब्याच दिंदै रिसेप्सनिस्टले भनी,  “यो लगाएर उ त्याहा एकछिन पर्खिनु, अरु यात्रु पनि भेला हुन्छन अनि जाउँला।”
यस्तो भिडभाड हुने ठाउँमा अरु धेरै यात्रुहरु ट्राभल एजेन्सीको शरणमा होलान भन्ने मेरो अनुमान थियो, तर अरु पांच जना जति भेला भएपछि ‘अब जाने’ भन्दै अर्की पातलो ज्यान भएकी महिला आइन। उनै रहिछन आजकि हाम्री गाइड।
हिंड्दै हिंड्दै भ्याटिकन म्युजियमको प्रवेशद्वार आइपुग्दा अलि अलि भीड भए पनि बिहान अलिक उता देखिएको जस्तो खचाखच थिएन। ट्राभल एजेन्सीबाट आउनेहरुका लागि अलिक भित्र पुगेपछि फास्ट ट्रयाक प्रवेशको व्यवस्था रहेछ।डुल्नकै लागि मात्र त खासै ट्राभल एजेन्सीको सहयोग चाहिने पनि होइन रहेछ, त्यहि हो, एउटी पथप्रदर्शक पनि पाएकाले भित्रको कुरा बुझ्न सजिलो चाहिं भयो।
बिहान त्यत्रो भीड थियो, त्यहि भीडलाई देखाएर ‘कन्ट्रीम्यान’ ले मलाई ट्राभल एजेन्सीको शरणमा पुग्ने बनाएको थियो। तर अहिले हेर्दा भीड भएपनि त्यत्रो बिघ्न ठूलो देखिएन।  खुल्दुली मेटाउन तिनै गाइडलाई सोधेँ, त्यत्रा मान्छे कता लागे भनेर। उनैबाट थाहा भयो, ती मध्य धेरै जसो म्युजियम भित्र छिर्न नभएर बिहानको प्रार्थना गर्न त्यहिं चर्च सम्म मात्र आएका रहेछन।
यत्तिका अलमल पछि बल्ल थाहा भयो, घुम्नको लागि न ‘कन्ट्रीम्यान’ ले भने जस्तो बार्ह बार्ह घण्टा लाग्ने रहेछ, न त यो ट्राभल एजेन्सी को नै तेत्रो जरुरी रहेछ। उसले बिहानको भीडलाई देखाएर मलाई ट्रयापमा पार्यो, तर फाइदा चाहिं अर्कैले उछिट्यायो।

जे होस् एउटा ऐतिहासिक स्थलको भ्रमण सफलतापूर्वक सकियो।   

Sunday, November 4, 2018

That Long-haired Guy......

     It was raining when I exited from the railway station at Kita-Kashiwa. I opened the map on my mobile phone to find the route to my destination, but the map could not display the name of the place in English. 
 I thanked him and stepped on the bus without wasting much time. But, to my surprise, the long-haired guy pulled me back to the road!
      “It’s only a short distance from the station and you will get to there without much problem.”
     While walking ahead, I recalled this suggestion from the person guiding me about the way, the other day. Between two of my fingers was a piece of paper in which the name of the hospital I was visiting was written in Japanese Kanji. Unable to discover a building having a signboard with similar writings, I decided to ask someone. And with a hope of finding a suitable candidate, I scanned the faces of the people walking on the road, struggling against the chilling cold of this rainy winter day.

     It is not wise to ask anyone for a help without anticipating their character. Some people might feel agitated by foreigners and the result may be an angry response rather than a helpful advice.  
     Meanwhile, a young man with a thin body and long hair approached face-to-face with me. I perceived on his face an expression of understanding my perplexity. Those days, I knew nothing but a few terminologies in the Japanese language (even now, the situation is not much different). Of course, despite my poor Japanese, I had learned how to ask someone the location of a place. When I was convinced that this long-haired guy was my right candidate, I threw that question at him-

     “........ wa doko deshuka?” (Where is …….. place??)

     He told me something in Japanese but not a bit of it was understandable for me. However, I was able to understand his hand-signals which revealed that I was heading towards the direction just opposite to my actual destination. The long-haired guy once again caught the perplexity growing on my face, and thus, seemed willing to guide me through a certain distance ahead. He took me to the bus-stand located on the opposite side of the station. 
     It is a matter a couple of years ago when I was still new here in Japan. 
     It was still raining, incessantly………
     As I saw a bus with the name of my destination, “Jikei Idai Teaching Hospital” written on it, a feeling of arriving at the right place came in my mind. I thanked him and stepped on the bus without wasting much time. But, to my surprise, the long-haired guy pulled me back to the road!
     He showed me the board stuck on the side of the road, on which the schedule of the bus and the applicable fare was written. Then he told me something by demonstrating his ten fingers. “This bus will take thirty more minutes to depart and takes 150 yen for its fare. If you go on foot, you can reach there in ten minutes.” I interpreted in my mind the advice he gave me.
     He told things slowly while supporting his statements with hand-signals in an attempt to make me, a naive foreigner, understand his suggestions. Apart from what he told me, I could get only two things, namely, “kawakara hidari (to the left from the river) and “pinku” (pink). I thought I was done with my task.
     Meanwhile, I recalled the signal the man had made by lifting both of his hands in the air, making an arc, and convinced myself that I was on the right track.
     I thanked the long-haired guy and left. Walked ahead looking for the river he had mentioned, and when the river was found, crossed it and took the street towards the left. Continued to walk until I reached an overhead pass. Meanwhile, I recalled the signal the man had made by lifting both of his hands in the air, making an arc, and I convinced myself that I was on the right track. While walking ahead, the hospital that I was looking for appeared on the opposite side, close to a pink-colored building. Though it took me twenty instead of just ten minutes as suggested by him, I was finally at my destination. 
     In my experience, English, which is not understood in most part of the world, is in fact not the international language. Instead, the international language is the language of “signals” and expressions which people all over the world can understand easily. Yes, real international language is the one which makes one able to read the faces of other people and understand their feelings.
     When I reached the hospital’s reception desk in a haste, only two minutes were remaining for the cut-off point for my registration.
(From my diary of one particular winter-day, a few years ago)  

Monday, October 29, 2018

अामेरिका नो ताईसिखान

     टोकियो जानका लागि 'नागारेयामा आेताकानोमोरी' भन्ने स्टेसनबाट 'चुकुबा एक्सप्रेश'को रेल चढ्दा बिहानको सबा छ बजेको थियो । राजधानी तिर जाने रेलमा बिहानको भीडभाड सुरु भैसकेको समय भए पनि बस्नका लागि एउटा सिट मिल्यो । राति अबेला सम्म ल्याबमा काम गर्नु परेकाले निद्रा त्यति राम्ररी पुगेको थिएन, सिटमा बसेपछि एकै छिनमा झकाउँन सुरु भइहाल्यो । भित्ता तर्फ अडेस लागेर, टेम्पुको सिटमा बसे जसरी बसिरहँदा, उभिएका यात्रुहरूको बीचको खाली ठाउँबाट पल्लो पट्टीको झ्याल बाहिरको द्रिष्य झालाकझुलुक देखिन्थ्यो । एक्सप्रेस ट्रेन भएकाले बीचमा एउटा दुईटा स्टेशन छाडेर गईरहेको थियो । अलिक खुला ठाउँमा निस्किएपछि पारिपट्टि अरू लाईनका रेलहरु देखिए । तिनै मध्यका रेलहरुमा मैले कहिल्यै कल्पना नगरेको द्रिष्य देखियो । रेलको छतमा भरि मान्छे बसेका थिए । डब्बै पिच्छे, अटेस मटेस भएर बसेका यात्रुहरुका टाउकाले पुरै छत कालो देखिएको थियो । ठूलो अचम्ममा परेँ । जापानी रेलको छत भरि मान्छे ??!!!!
     'कितासेन्जु' आईपुग्यो भन्ने सूचना  एनाउन्स्  भएपछि निद्रालु आँखा मिच्दै ट्रेनबाट बाहिर निस्किएँ । रेल बदल्नु थियो । जे आर (जापान रेल्वे) 'चियोदा लाईन'को ट्रेन चढेँ । त्यसमा पनि पहिले चढेर अाएको चुकुबा एक्स्प्रेसमा जस्तै बसाइ भयो । अलिबेर पछि झ्याल बाहिर हेर्छु, अघिल्लो रेलबाट देखिए जस्तै रेलै रेल छन् । तिनका छत भरि मान्छे । रेलहरुका टाँ टाँ र टुँ टुँ हर्न अनि मान्छेहरुको कोकोहोलोले गर्दा टिकिसक्नुको वातावरण छैन । मलाई भने बडो रमिता भएको छ । कुनै रेल उत्तर तिरबाट अाएका छन् भने कुनै दक्षिणबाट । दुई तिरबाट अाएका रेलहरु चालढाल र शैलीमा एकअर्काका पूरै विपरीत जस्ता लाग्छन् । एक अर्कालाई चुनाैति दिए जस्तो छाँटमा दुबै थरि रेल छत भरि यात्रु बोकेर हुइँकिईरहेका छन् । उसै त सानो काठमाण्डैा सहर, यत्रा बिधि रेलहरुको घुइँचोले झनै साँघुरो लाग्ने । मोदी एक्सप्रेस र सी जिनपिङ एक्सप्रेसका रेल लाईनहरुका कारण सहरमा खुट्टा राख्ने ठाउँ पनि नहोला जस्तो देखियो, झ्यालबाट । सहरका पूरै बस्तीहरु विस्थापित गरेर बनाईएको रेल संरचनामा मेरा आँखाहरु अोली एक्स्प्रेसका रेलहरु खोजिरहेका थिए । तर ठूला ठूला आकारका  उत्तरी र दक्षिणी रेलहरुको बीचमा जति खोजे पनि अोली भेटिएनन् । यसरी अघिल्लो रेलमा बस्दाको तन्द्रा यता अर्कोमा जोडिँदा झल्झल्ति आफ्नो देश देखियो । निद्रालु मस्तिस्कमा रहेका स्नायुकोषहरुको जटिल नेटवर्कले मेरो मनलाई काठमाण्डुसंग जोडिदियो । परिणामतः टोकियो मेट्रोको सुरुङ मार्गमा गुडिरहँदा मेरा आँखाहरुले झ्याल बाहिर उत्तरी र दक्षिणी रेलहरुका कोलाहल देख्न पुगे ।

'कितासेन्जु' आईपुग्यो भन्ने सूचना  एनाउन्स्  भएपछि निद्रालु आँखा मिच्दै ट्रेनबाट बाहिर निस्किएँ । रेल बदल्नु थियो । जे आर (जापान रेल्वे) 'चियोदा लाईन'को ट्रेन चढेँ । त्यसमा पनि पहिले चढेर अाएको चुकुबा एक्स्प्रेसमा जस्तै बसाइ भयो । अलिबेर पछि झ्याल बाहिर हेर्छु, अघिल्लो रेलबाट देखिए जस्तै रेलै रेल छन् । तिनका छत भरि मान्छे । रेलहरुका टाँ टाँ र टुँ टुँ हर्न अनि मान्छेहरुको कोकोहोलोले गर्दा टिकिसक्नुको वातावरण छैन । मलाई भने बडो रमिता भएको छ । कुनै रेल उत्तर तिरबाट अाएका छन् भने कुनै दक्षिणबाट ।
      यस्तै यस्तै केही अस्पष्ट दृष्यहरु मानसपटलमा अाउजाउ गरिरहेका थिए । निकै लामो समयसम्म, म अाफू चाहिँ उत्तरी या दक्षिणी कुन चाहिँ रेलमा छु भनेर पत्ता लगाउँनमा व्यस्त थिएँ । रेल अलिक घच्च मच्च गर्दै रोकिने तर्खर गर्दै रहेछ । आँखा खुल्दा रेल रोकिएको थियो र यात्रुहरु अोर्लँदै थिए । बाहिर हेरेँ, 'सिन-आेचानोमिजु' भन्ने स्टेसन रहेछ । तीन छक पर्दै घडी हेरेँ, पैँतालिस मिनेट भएछ । अठार नम्बरको 'कितासेन्जु ' स्टेशनबाट चढेको, अोर्लनु पर्ने चाहिँ सात नंबर, 'कोकाई-गिगिदो माए' भन्ने स्टेशनमा । रेल भर्खर बार्ह नंबरको सिन-आेचानोमिजु स्टेशनमा पुगेको रहेछ । अर्थात, पैँतालिस मिनेटमा जम्मा छ स्टेशन । " यो त लगभग पुगिसक्नु पर्ने समय हो ।" दुई स्टेशन बीचको दुरी लगभग चार मिनेट राखेर मैलै मनमनै हिसाव लगाएँ ।" केही भयो होला, कुनै दुर्घटना वा प्राविधिक समस्या ।" भन्ने सोच्दै अाफैँलाई अास्वस्त पारेँ । केही बिलंब नै भए पनि गन्तव्यमा पुग्नका लागि पर्याप्त समय बााँकी रहेकाले खासै चिन्ता भएन ।
     अठार नंबरबाट गएर सात नंबर स्टेशनमा अोर्लनुछ; रेलको ढोकामाथिको म्याप हेरेँ । "अब अाउँने स्टेशनको नाम 'अोतेमाची', नंबर एघार ।" मनले भन्यो । रेल गुड्यो ।अलिकबेर पछि, रोकिँदै गरेको रेलबाट कन्डक्टरको माईकिंग आयो, "मामोनाकु 'युसिमा एकी' देश" (अब चाँडै युसिमा स्टेशन आउँनेछ) म झस्किएँ । "हँ, एघार नभएर तेर्ह नंबर पो !!!" मेरो मन चिच्यायो । रेल उसको अन्तिम गन्तव्य 'योयोगी उएहारा' (एक नंबर स्टेशन) पुगेपछि सबै यात्रु अोर्लिएर नयाँहरु चढेछन् । रेल फर्किएछ । तर भुसुक्कै निदाएको एउटा बिदेशी यात्रु चाहिँ उत्रनु पर्ने ठाउँ दुई पटक मिस गरेर (जाँदा र फर्किँदा) झण्डै चढेकै ठाउँमा फिर्ता आईपुग्न लागेको रहेछ । यत्ति कुरो प्रष्ट भईसकेपछि युसिमा स्टेशनमा झटपट उत्रिएँ । वासरुम गएर मुख धोएँ र प्लाटफर्म बदलेर आफ्नो गन्तव्य तिर जाने रेल समातेँ । अझै समय त पुग्दो थियो, तर मुस्किलले । लक्षित काम नै छुट्ला जस्तो भयो । चनाखो भएर बसेँ । उत्रनु पर्ने कोकाई-गिगिदो-माए स्टेशन आएपछि बिलम्ब नगरी झटपट अोर्लिएँ । अब अापत पर्यो । अड्कलेर हिँडेको समय रेलमै खेर गयो । प्राविधिक कारणबस स्मार्टफोन साथमा थिएन, तसर्थ बिध्युतीय नक्सा हेर्न संभव भएन । खल्तीमा नक्सा प्रिन्ट गरेर बोकेको त थिएँ, तर कता हो कता, नक्सा अनुसारको दिसा पत्ता लगाउँनै सकिएन । टोकियो सहरका सडकहरुको जालोमा साथमा दिसा पत्ता लगाउँने गतिलो चिज भएन भने त नयाँ ठाउँमा कहिलेकाहीँ त्यसै हराईएला जस्तो हुन्छ, जता हेर्यो उस्तै देखिन्छ ।
     सडक पेटीमा उभिएँ अनि गौर गरेर यताउता हेरेँ । धेरै बाटाहरु मध्य पुलिसै पुलिस उभिएको लाईन चाहिँ छनौट गरेँ अनि अगाडि बढेँ । ठूलो सहरमा जोकोहीलाई बाटो सोध्नु ठिक हुन्न । बाटो हिँड्नेहरू सबै बाटोका जानकार हुँदैनन्, सोधिसकेपछि एकछिन सोचे झैँ गर्छन् अनि केही त भनिदिउँ भने झैँ फ्याट्ट एकथोक भनिदिन्छन्, जुन गल्ति हुन्छ र कहिलेकाहीँ समयको सीमितताका बीचमा थप दु:ख पाइँन्छ ।
     तैपनि उपाय केही नभएपछि त कसैको मदत लिनै पर्यो । बाटो छेउमा उभिएका पुलिस जवान जत्तिको भरपर्दो को हुँदोहो र अरु ? तिनै मध्यको एउटा जवानलाई सोधेँ, "आमेरिकानो ताईसिखान वा दोको देश्का??" कसैले केही नसोधिदिएर दिक्क लागेको समयमा म पुगेको झैँ गरी उ बडो खुसी भयो । बडो मिजासिलो तरिकाले, देखिने सम्मको दुरीमा अौँलाले देखायो । "उ........... पर ट्राफिक सिग्नल देख्नुहुन्छ नि, हो..... त्याँबाट उता हो, दायाँ तिर मोडिएर बाटो पारि जानुपर्छ । त्यो चोकमा पुगेपछि मजस्तै कुनै पुलिसलाई सोध्नुहोला ।" उसले सिकायो । त्यसैगरि अघि बढेँ । चोकमा पुगेँ तर कसैलाई सोधिन । दायाँ मोडिएँ । पारितिर हेरेँ । फेरि पुलिसै पुलिस उभिएको बाटो समातेर अघि बढेँ । मनले भन्यो, "संसारकै सुरक्षित यो टोकियो सहरमा यति धेरै पुलिस चाहिँने अम्रिकाने भन्दा बाहेक अरु को होला र ?" अलिक अगाडि पुगेपछि पुलिसहरुको अलिक ठूलो झुण्ड देखा पर्यो । पक्कै पनि आफू पुग्नुपर्ने ठाउँ त्यहि अाडको ठूलो भवन हनुपर्छ भन्ने सोच्दै एउटालाई फेरि माथिकै प्रश्न सोधेँ । उसले अाडको भवन नभएर सडक पारिको अर्को, सानो भवन तिर अौँल्यायो र भन्यो, "ताईसिखान वा सोचिरा देश ।" (ताईसिखान उ..... त्यो हो) । पारि गएँ । निकै भीडभाड थियो । त्यहाँको गार्डले केहि सोध्यो । शब्द नबुझेपनि "भिसाको लागि हो?" भनेर सोध्न खोजेको बुझ्न गार्हो थिएन । "हाई" (हो) भनेँ ।

एउटा मोबाईल फोन बाहेक केही पनि ईलेक्ट्रोनिक सामान भित्र लैजान नपाईँने । झोला पनि साधारण, ठिक्क अाफ्ना डकुमेण्टहरु अट्ने किसिमको मात्र लैजान पाईँने ।"क्यामारा, ल्यापटप, इत्यादि भित्र नलगिदिएर हामीलाई अातंकवादबाट बच्न मद्धत गर्नुहोला" भन्ने आव्हान बोकेर बसेका पर्खाल र भित्ताहरु । आतंकवादसंग यतिबिद्घ्न सजग मुलुक यो भुखण्डमा अरु कुन होला, संसारकै सर्वशक्तिमान अमेरिका बाहेक ? जापानको राजधानी टोकियो, जुन आफैँ सर्वसाधारणका लागि मात्र नभएर भीआईपी भन्दा पनि भीआईपीका लागि पनि एउटा सुरक्षा कवच जस्तो छ । जहाँ अपराधीहरुको कमीले कहिलेकाहीँ प्रहरी नै बेरोजगार झैँ बन्न पुग्छ भनिन्छ (भलै ठट्टै किन नहोस्)। त्यस्तो ठाउँमा पनि यस्तो सजगता देखिन्छ अमेरिकी नियोगमा । तीन तहको चेकजाँच पार गरेर भित्र छिर्ने उपक्रममा लाईन लागियो । चेकिंगमा बसेका सुरक्षाकर्मीहरुको व्यग्रता र छटपटी देख्दा लाग्थ्यो त्यहाँ कुनै ठूलै युद्दको प्रतिरोधमा गतिविधिहरु भईरहेका छन् । कहाँ कति बेला के अनिष्ट हुने हो भने जस्तो अत्यास देखिन्छ । सामान्यतया जापानीहरुमा नदेखिनै अध्वैर्यता र तनाव यो परिशरमा दृष्टिगोचर हुन्छ । "झोला त्यसरी होइन यसरी बोक्नुस्", "ज्याकेटको फास्नर खुल्ला छाड्नुहोस्, पासपोर्ट त्यसो होइन, यसो । पर्स कता....... ? बेल्ट किन...... ? जुत्ता .....? अनि मोजा नि ......... ।"
उफ........ हरे भगवान........!!!!!! ताइसीखान् !
     सारा शरीर चेक जाँच, एक्सरे, मेटल डिटेक्टर, इत्यादिको पर्खाल पार गरेर पुगियो भित्र, अंग्रेजी नै अंग्रेजी बोले पनि हुने ठाउँ ! अामेरिका ताईसिखान, याने कि अमेरिकी राजदुतावास् ! ताईसिखान रुपी यो सानो अमेरिका भित्र पुगेर कन्सुलर अफिस अगाडिको प्रतिक्षाकक्षमा बसिरहँदा घण्टौँको यात्रा पछि टोकियोबाट उडेर वासिंटन डिसी पुगेको जस्तो सन्तुष्टि मिल्यो । झण्डै झण्डै छुटिसकेको थियो, अर्को झन्झटले निम्तो मागिसकेको थियो, तर अाईपुगियो ।
     केहीबेर पालो पर्खिएर कन्सुलर अफिसरसंग भेट गरेपछि ताईसिखानबाट निस्किएँ । फर्किँदा कितासेन्जु स्टेशनमा अोर्लिएर चुकुबा एक्स्प्रेशमा चढेपछि फेरि एकपटक पारि तिर, परसम्म हेरेँ । रेलमा पहिले जस्तो भीडभाड केही थिएन । निकै टाढा, अर्को लाईनको रेलको छतमा पोतिएको कालो रंगमा आँखा पर्यो । अभियुक्त पक्राउ परिहाल्यो । धुलिखेल हुँदै काभ्रेका गाउँतिर जाने बसका छतमा खसीबोका जसरी खाँदेर राखिएका यात्रुहरुका काला कपालले बनाउँने अाकृतिको ताजा चित्र बोकेको मेरो मस्तिष्कलाई हल्का निद्राले छोपेको मौका पारेर मलाई झुक्याउँने त त्यही, रेलको छतमा पोतिएको कालो रंग पो रहेछ ! कसरी पत्याउँनु ! तर मान्छेको मस्तिष्कमा त्यस्तो छाप पर्छ कहिलेकाहीँ । यस्तोलाई अंग्रेजीमा 'पेरिडोलिया' भनिन्छ । यो एक किसिमको भ्रम हो ।
     कन्सुलर अफिसरले मलाई केही सामान्य प्रष्नहरु सोधेको थियो । मेरो पासपोर्ट अनि अरु कागजपत्र हेरिसकेपछि उसले भनेको थियो, "हुन्छ, हामी तपाईँलाई भिसा दिन्छौँ,  अर्को हप्ता सम्ममा पासपोर्ट तपाईँको घरमा आईपुग्छ ।" नभन्दै अर्को हप्ता रजिष्टर्ड मेलबाट पासपोर्ट आईपनि हाल्यो । पहिले युरोप जाने बेलामा ईटालियन दुतावासले यहाँबाट जाने दिन देखि फर्किएर आउँने दिन सम्मको भिसा हिसाव गरेर दिएको थियो, जम्मा नौ दिन ! तर आमेरिका ताईसिखान परेछ बडो मनकारी । उसले पाँच वर्षको भिसा पठाईदिएछ, आफूलाई मन लागेको समयमा जान आउँन सक्ने गरि । केही महिना अघि अमेरिका जानु भन्दा अरु केही महिना अघिको कुरो हो यो ।

अस्तु ।   

तार्किक कि प्रायोगिक

आनन्द काफ्ले “प्रज्वलनशील पदार्थहरुको भित्र ‘फ्लोजिस्टोन् (phlogiston)’ नाम गरेको अग्नी तत्व हुन्छ, जसका कारण ती जल्ने गर्दछन् । जुन पदार...